مطالبه همزمان مهریه از دادگاه و اجرای ثبت | راهنمای جامع قانونی

آیا می توان مهریه را همزمان از دادگاه و اجرای ثبت مطالبه کرد

بر اساس اصول حقوقی و رویه قضایی حاکم در ایران مطالبه یک دین واحد به صورت همزمان از دو مرجع قانونی متفاوت امکان پذیر نیست. هدف از این قاعده جلوگیری از تضییع حقوق زوج و جلوگیری از وصول مضاعف یک طلب است. با این وجود اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه های مشورتی خود تصریح کرده است که تجزیه و تقسیم مهریه بین دو مرجع هیچ منع قانونی ندارد.

به عنوان مثال اگر کل مهریه زوجه پانصد سکه طلا باشد او می تواند دادخواست مطالبه دویست سکه را به دادگاه خانواده تقدیم کند و همزمان درخواست صدور اجراییه برای سیصد سکه باقی مانده را از دفترخانه ازدواج و اداره اجرای ثبت پیگیری نماید. در این حالت دو پرونده مجزا تشکیل می شود و هر مرجع فقط در محدوده سهم تعیین شده اقدامات اجرایی یا قضایی را انجام می دهد. این راهکار هوشمندانه به زوجه اجازه می دهد از سرعت عمل اداره ثبت برای بخشی از اموال و از ضمانت اجرای قوی تر دادگاه برای بخش دیگر استفاده کند.

مراحل گام به گام مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت

فرایند وصول مهریه از طریق اداره اجرای ثبت به دلیل ماهیت رسمی بودن سند ازدواج نسبت به دادرسی در دادگاه کوتاه تر و کم هزینه تر است. این مسیر شامل مراحل مشخص و دقیقی است که رعایت ترتیب آن ها برای جلوگیری از اطاله دادرسی ضروری است.

• مراجعه به دفترخانه محل ثبت ازدواج: اولین گام مراجعه زوجه یا وکیل قانونی او به همان دفترخانه ای است که عقد نکاح در آن ثبت شده است. در این مرحله درخواست کتبی برای صدور اجراییه مهریه ارائه می شود.
• تکمیل فرم درخواست اجراییه: سردفتر فرم مخصوصی را در اختیار متقاضی قرار می دهد که شامل اطلاعات هویتی کامل زوجه و زوج و جزئیات دقیق مهریه مندرج در عقدنامه است. این فرم باید با دقت و بدون مغایرت با سند اصلی تکمیل شود.
• صدور و ابلاغ اجراییه: پس از احراز هویت و بررسی مدارک سردفتر اجراییه را صادر می کند. این اجراییه از طریق پست پیشتاز به آخرین نشانی معروف زوج ارسال می شود تا رسما به او ابلاغ گردد.
• مراجعه به اداره اجرای ثبت: پس از انقضای مهلت ده روزه زوج برای پرداخت اختیاری زوجه باید با در دست داشتن اجراییه و مدارک تکمیلی به اداره اجرای ثبت اسناد و املاک محل مراجعه کرده و درخواست تشکیل پرونده اجرایی دهد.
• اقدامات قهری و توقیف اموال: در این مرحله اداره ثبت با استفاده از سامانه های استعلامی سه گانه نسبت به شناسایی و توقیف اموال منقول و غیرمنقول حساب های بانکی و خودروی زوج اقدام می کند. در صورت عدم شناسایی اموال درخواست ممنوع الخروجی زوج نیز قابل پیگیری است.

مدارک مورد نیاز برای صدور اجراییه مهریه

ارائه مدارک کامل و صحیح ضامن تسریع در روند اجرایی است. نقص در مدارک می تواند منجر به توقف پرونده و اتلاف زمان شود. مدارک ضروری عبارتند از:

هزینه های قانونی و نیم عشر دولتی

یکی از مزایای اصلی مراجعه به اجرای ثبت عدم نیاز به پرداخت هزینه های دادرسی سنگین دادگاه است. در این روش تنها هزینه ای که زوجه باید بپردازد نیم عشر دولتی است که معادل یک بیستم ارزش کل مهریه مورد تقاضا می باشد. این مبلغ به عنوان هزینه اجرایی در آغاز کار دریافت می شود.

نکته حائز اهمیت این است که اگر زوجه در هر مرحله از عملیات اجرایی منصرف شود یا با زوج به سازش و توافق برسد پرداخت نیم عشر از او مطالبه نخواهد شد. همچنین تمام هزینه های جانبی که در طول فرایند اجرا تحمیل می شود از جمله هزینه کارشناسی رسمی دادگستری هزینه انتشار آگهی های قانونی و حق الوکاله وکیل در نهایت بر عهده زوج محکوم علیه خواهد بود و از محل اموال توقیف شده برداشت می گردد.

مقایسه مزایا و معایب اجرای ثبت و دادگاه خانواده

انتخاب بین اجرای ثبت و دادگاه نیازمند شناخت دقیق تفاوت های این دو مسیر است. جدول زیر مقایسه ای شفاف از این دو روش ارائه می دهد تا زوجه بتواند بهترین تصمیم را بر اساس شرایط پرونده خود اتخاذ کند.

ممنوع الخروجی زوج و تاثیر درخواست اعسار

یکی از اهرم های فشار موثر در اداره اجرای ثبت درخواست ممنوع الخروجی زوج است. طبق ماده 201 آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی اگر متعهد سند لازم الاجرا ممنوع الخروج شود این ممنوعیت صرفا برای یک نوبت و حداکثر به مدت شش ماه پس از توقیف ملک یا شناسایی اموال باقی می ماند و پس از آن رفع می شود.

یک باور اشتباه رایج این است که تقدیم دادخواست اعسار از سوی زوج به صورت خودکار موجب لغو ممنوع الخروجی می شود. در حالی که طبق نظریات مشورتی قوه قضاییه صرف تقدیم دادخواست اعسار یا حتی صدور حکم تقسیط محکوم به هیچ یک به تنهایی موجب لغو قرار ممنوع الخروجی صادره از سوی اداره ثبت نمی گردد. رفع این ممنوعیت منوط به سپردن تأمین مناسب یا تحقق کفالت از سوی زوج است.

مطالبه مهریه از وراث در صورت فوت زوج

مهریه جزو دیون ممتاز متوفی محسوب می شود و پرداخت آن بر تمامی وصیت ها و تقسیم ارث مقدم است. در صورت فوت زوج زوجه می تواند مهریه خود را از طریق اجرای ثبت از اموال به جا مانده از متوفی مطالبه کند.

برای این منظور زوجه ابتدا باید گواهی انحصار وراثت را دریافت کند تا وراث قانونی مشخص شوند. سپس با مراجعه به دفترخانه و ارائه این گواهی درخواست صدور اجراییه علیه وراث را می دهد. وراث مکلف هستند ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ اجراییه نسبت به پرداخت مهریه از محل ترکه اقدام نمایند. در صورت استنکاف وراث اداره ثبت می تواند اموال به جا مانده از متوفی را توقیف و از طریق مزایده به فروش رسانده و طلب زوجه را پرداخت کند.

نکات طلایی و هشدارهای حقوقی

سوالات متداول